สมองเสื่อม ตรวจก่อน รู้ทัน ลดความเสี่ยง

ภาวะสมองเสื่อม (Dementia) คือกลุ่มอาการที่เกิดจากระบบการทำงานของสมองค่อย ๆ เสื่อมลง หรือมีความบกพร่องซึ่งผู้ป่วยไม่ได้มีเพียงแค่ความบกพร่องในด้านความทรงจำเท่านั้น แต่จะรวมถึงด้านการใช้ความคิด การตัดสินใจ การทำความเข้าใจสิ่งต่าง ๆ การเรียนรู้ การใช้ภาษา หรือแม้กระทั่งการเปลี่ยนแปลงทางด้านอารมณ์ โดยส่วนมากภาวะสมองเสื่อมจะเกิดขึ้นกับผู้สูงอายุวัย 65 ปี ขึ้นไปโดยความเสี่ยงของภาวะสมองเสื่อมจะเพิ่มมากขึ้นตามอายุ

 

อาการของภาวะสมองเสื่อมที่พบได้บ่อยสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท ดังนี้

  1. การเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวกับกระบวนการคิดหรือกระบวนการรับรู้
  • เสียความทรงจำ มีปัญหาในการจดจำเหตุการณ์ ผู้คน หรือสถานที่
  • มีปัญหาในการให้เหตุผล หรือการแก้ไขปัญหา
  • มีปัญหาในการสื่อสาร การใช้คำและภาษา
  • มีปัญหาในการวางแผนและจัดการการงานต่าง ๆ
  • มีปัญหาด้านการเคลื่อนไหวประสานงานกันของกล้ามเนื้อ
  • มีความสับสน มึนงง เลอะเลือน

 

  1. การเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวข้องกับทางด้านจิตใจ
  • มีการเปลี่ยนแปลงของบุคลิกภาพ หรือมีพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม
  • ซึมเศร้า
  • เกิดความวิตกกังวล
  • มีความหวาดระแวง
  • ภาวะกายและใจไม่สงบ กระสับกระส่าย
  • มีอาการประสาทหลอน

 

ภาวะสมองเสื่อมบางประเภทอาจทำให้เกิดอาการเฉพาะ เช่น ผู้ป่วยสมองเสื่อมที่มาพร้อมอาการทางประสาท (Dementia with Lewy Bodies) มักจะเกิดอาการเห็นภาพหลอนชัดเจน หรือสมองเสื่อมชนิด FTD (Frontotemporal Dementia) อาการแรกเริ่มของผู้ป่วยจะมีการเปลี่ยนแปลงของบุคลิกหรือพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม โดยผู้ป่วยที่ประสบกับภาวะนี้อาจไม่สามารถแสดงความรู้สึกให้ผู้อื่นรับรู้ได้หรืออาจชอบพูดจาหยาบคาย เปิดเผยตัวเอง หรือให้ความเห็นเรื่องทางเพศอย่างโจ่งแจ้ง

 

ความเสี่ยงของภาวะสมองเสื่อม

  • อายุ 65 ปี ขึ้นไป
  • คนในครอบครัวมีประวัติเป็นสมองเสื่อม
  • ความบกพร่องของสมรรถนะทางสมอง
  • ดาวน์ซินโดรม
  • โรคหลอดเลือดและหัวใจ โรคซึมเศร้า
  • การสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์จัด

 

สาเหตุของภาวะสมองเสื่อมสามารถแบ่งออกได้เป็น2 ประเภท ดังนี้

  1. สาเหตุของสมองเสื่อมชนิดที่ไม่สามารถกลับคืนเป็นปกติ
  • โรคอัลไซเมอร์ เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด มักจะเกิดกับผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 65 ปี ขึ้นไป
  • ผู้ป่วยสมองเสื่อมที่มาพร้อมอาการทางประสาท (Dementia with Lewy Bodies) สามารถทำให้เสียความทรงจำในระยะสั้น และยังทำให้มีปัญหาในการนอนหลับ อาการประสาทหลอน หรือร่างกายขาดสมดุล
  • สมองเสื่อมชนิด FTD (Frontotemporal Dementia) อาการที่พบผู้ป่วยจะมีบุคลิกที่เปลี่ยนแปลงไป หรือทำพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม เช่น พูดจาหยาบคาย หรือแสดงกริยาที่ไม่เหมาะสมต่อผู้อื่น
  • โรคพาร์กินสันเป็นโรคที่เกี่ยวกับระบบประสาทที่ทำให้เกิดสมองเสื่อมได้เช่นกัน ผู้ป่วยจะมีปัญหาในการเคลื่อนไหว และการควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อ
  • ภาวะสมองเสื่อมที่มาจากโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือด (Vascular Dementia) มักจะเกิดในผู้ป่วยเป็นโรคสมองขาดเลือด เป็นความดันโลหิตสูงระยะยาว โรคหลอดเลือดแดงแข็ง (Atherosclerosis)
  • การได้รับบาดเจ็บที่ศีรษะอย่างรุนแรง อาจทำให้มีปัญหาเกี่ยวกับความจำและสมาธิ

 

  1. สาเหตุของสมองเสื่อมชนิดที่อาจรักษาให้กลับคืนเป็นปกติได้
  • ได้รับสารพิษโลหะหนัก เช่น ตะกั่ว
  • การขาดวิตามิน บี 12
  • ภาวะขาดไทรอยด์ (Hypothyroidism)
  • ผลข้างเคียงจากการใช้ยา
  • เนื้องอกในสมองบางชนิด
  • ภาวะโพรงสมองคั่งน้ำ (Hydrocephalus)
  • สมองอักเสบ
  • ราเรื้อรัง
  • เอดส์ (HIV)

 

โรคอื่น ๆ ที่มีความเกี่ยวข้องกับสมองเสื่อม

  • โรคฮันติงตัน (Huntington’s Disease) เป็นโรคทางพันธุกรรมชนิดหนึ่งที่ทำให้เกิดความเสื่อมกับระบบประสาทและส่งผลนำไปสู่ภาวะสมองเสื่อม มักจะเกิดขึ้นเมื่อผู้ป่วยมีอายุประมาณ 30-40 ปี
  • สมองบาดเจ็บ (Traumatic Brain Injury) เป็นภาวะที่เกิดขึ้นจากการที่สมองได้รับบาดเจ็บซ้ำ ๆ กันหลายครั้ง มักจะเกิดกับนักมวยหรือนักฟุตบอล ซึ่งเป็นภาวะที่สามารถนำไปสู่ภาวะสมองเสื่อมและทำให้มีอาการเสียความทรงจำ หรือเกิดภาวะซึมเศร้า
  • โรควัวบ้า (Creutzfeldt-Jakob Disease) มักเป็นโรคที่เกิดขึ้นโดยไม่ทราบสาเหตุ เกิดขึ้นได้จากกรรมพันธุ์หรือการสัมผัสกับโรคสมองหรือเนื้อเยื่อระบบประสาทที่เป็นโรค เช่น เนื้อสมองจากวัวที่เป็นโรค

 

หากท่านมีอาการขอแนะนำตรวจ MRA Brain (ตรวจเส้นเลือดแดงในสมองและเนื้อสมอง) เพราะสามารถตรวจดูเส้นเลือดแดงในสมอง เนื้อสมองและรอยโรคได้เป็นอย่างดีทำให้แพทย์สามารถวินิจฉัยโรคได้อย่างถูกต้องแม่นยำ